ZİHGİR
Zihgir, ok atışı sırasında parmak boğumunu yaralanmalardan korumak amacıyla sağ elin başparmağına takılan atış yüzüğüdür. Diğer adları, Osmanlıca zingir, zehgir veya şast olan yüzük, Arap kaynaklarında küştiban, İran kaynaklarında yüksük anlamına gelen engüştvane olarak da bilinmektedir
Zihgir, okçu yüzüğüdür. Atış sırasında başparmağa takılır. Kirişin kolay ve rahat çekilmesini sağlamaya ve parmağın yaralanmasını engellemeye yarar. Kirişin parmakla noktasal temasının yorucu ve yıpratıcı etkisini yaymak suretiyle parmağı korurken aynı zamanda sürtünme etkisini minimize ederek atışı kolaylaştırmaktadır. Bilhassa yayın sertliği arttıkça önemi daha da artmaktadır. Parmak üzerine binen kısma damak veya kaş, iç tarafına yapıştırılan deri parçasına kulak, kiriş takılan iç kenarına ise eşik denir. Tarihte uğur sayılıp hiç çıkarılmadığı yaygındı.
Zihgir Yapımı:
Zihgir çok farklı malzemelerden yapılmıştır. Zihgir sadece Türklerde değil, Asya kavimlerinde çok yaygındı. Çinlilerde Manchu yüzüğü gibi, farklı kültürlerin farklı tipte başparmak yüzükleri vardı.. Temelde ağaçtan yapılma zihgirler tarihin aşındırıcı yapısı sebebiyle günümüze kadar ulaşamasa da, deriden, çeşitli hayvan boynuzlarından ve kemiklerinden, akik taşından, fildişinden, hatta mors azı dişinden bile zihgir yapılırdı. Malzeme seçilirken dayanımı, işlenebilirliği, sararma derecesi ve fiyat olarak erişilebilirliği dikkate alınır. Günümüzde pirinç, bronz, gümüş gibi metaller kullanıldığı gibi polimer reçine gibi malzemelerden bile zihgir yapılabilmektedir.
Zihgir yapmak eskiden de bir ustalıktı. Zihgir yan çevrilerek parmağa takılır ve atış pozisyonuna çevrilince parmaktan çıkmamalıdır. Bu durum eliptik yapısı sayesinde başarılmaktadır. Deri zihgirlerle aşılan bir problem, zihgirin parmak boyutuna uygun yapılması zorunluluğu sebebiyle parmağın şişmesi dolayısıyla zihgirin parmağı sıkmasıdır. Sırf kış ve yaz sıcaklık farkından ötürü bile usta okçuların ayrı mevsimler için ayrı zihgirleri olur.
Zihgir Okçu Yüzüğü Nasıl Kullanılır?
Zihgirle atışa, işaret parmağının ilk boğumu, başparmağın tırnağı üzerine konulur. İşaret parmağının etli kısmı (ilk boğumu), başparmağın tırnağını kapatacak şekilde, 90 derecelik dik bir açı oluşturur.
Zihgir kullanımında önemli bir nokta da, başparmağa takılı olan zihgir, parmak ekleminden aşağıya indirilmez, böylece kirişi öpen kısım başparmak iç eklemi olur ve zihgir tam olarak eklem çizgisiyle kiriş arasına gelmiş olur. Başparmak kirişe, tam okun altından dolandıktan sonra işaret parmağı başparmağı tarif edildiği gibi tutar. Diğer parmaklar sıkıca kapalıdır, yumruk konumundadır. Bu pozisyona mandal, mandallama, mandal çekişi veya başparmak çekişi denir. Bu pozisyon korunarak kiriş çekilir. Ok atılacağı zaman da sadece işaret parmağının başparmaktan kaldırılması yeterlidir.